ماسوله کجاست؟
ماسوله یکی از معروفترین روستاهای پلکانی ایران است که در استان گیلان و در جنوبغربی این استان واقع شده است. این روستای تاریخی از توابع بخش سردار جنگل شهرستان فومن است و در ارتفاع حدود ۱۰۵۰ متری از سطح دریا، در دل کوهستانهای البرز شمالی قرار دارد.
دسترسی به ماسوله از طریق جاده فومن به ماسوله بسیار آسان است. فاصله ماسوله تا شهر فومن حدود ۳۰ کیلومتر و تا شهر رشت نزدیک به ۶۰ کیلومتر است. مسیر منتهی به این روستا یکی از زیباترین جادههای جنگلی ایران به شمار میرود.
ماسوله به چه چیزی معروف است؟
ماسوله به دلیل معماری پلکانی منحصربهفردش شهرت جهانی دارد؛ بهطوریکه پشتبام هر خانه، حیاط خانهی بالایی محسوب میشود. نمای زرد رنگ خانهها و گلدانهای شمعدانی در تراسها، جلوهای چشمنواز به این روستا دادهاند. ماسوله علاوه بر معماری خاص، به عنوان نماد روستاهای کوهپایهای ایران نیز شناخته میشود.
تاریخچه ماسوله
قدمت ماسوله به حدود ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ سال پیش برمیگردد. گفته میشود که ماسوله امروزی پس از ویرانی سکونتگاه قدیمیتر به نام «کهنهماسوله» شکل گرفته است.
بر اساس روایتها، زلزلهای بزرگ در قرن نهم هجری یا شیوع طاعون باعث مهاجرت مردم به منطقه فعلی شد. همچنین، در قرن سوم هجری قمری، دفن عارف بزرگی به نام عون بن محمد بن علی در این محل، سبب شکلگیری هسته اولیه روستا شد.
معماری ماسوله
بافت معماری ماسوله به دوره زندیه نسبت داده میشود. خانهها بهصورت پلکانی و زنجیرهوار در دامنه کوه ساخته شدهاند تا با شیب زمین سازگار باشند و در برابر سرما و حمله غارتگران مقاومت بیشتری داشته باشند.
مصالح به کار رفته در بناها شامل سنگ، چوب و خشت است. خانهها معمولاً دو طبقه دارند و از دو بخش تابستاننشین (سومه) و زمستاننشین (اتاق پیشخوان) تشکیل شدهاند. بامها با خاک فشردهای به نام فوش پوشانده میشوند که با رفتوآمد مردم، خاصیت عایق بیشتری پیدا میکند.
ماسوله چهار محله اصلی و بازاری چهارطبقه دارد که در آن حدود ۳۵۰ واحد مسکونی و ۱۲۰ واحد تجاری فعال است. این بافت سنتی با وجود گذر زمان، همچنان روح زندگی بومی را در خود حفظ کرده است.
آبوهوای ماسوله
ماسوله آبوهوایی کوهستانی و مرطوب دارد.
- بهار: هوایی خنک و بارانی دارد و طبیعت در این فصل سرسبز و زنده است.
- تابستان: ملایم و مطبوع است؛ بهترین زمان برای بازدید گردشگران.
- پاییز: مه، باران و رنگهای طلایی درختان، منظرهای خیالانگیز ایجاد میکند.
- زمستان: سرد و برفی است و برخی اهالی برای مدتی به مناطق پاییندست کوچ میکنند.
به طور کلی، بهار، پاییز و ماههای ابتدایی تابستان بهترین زمان سفر به ماسوله هستند.
فرهنگ و آداب و رسوم مردم ماسوله
زبان مردم ماسوله به زبان تالشی شباهت دارد، سخن میگویند. آنها مردمانی خونگرم و مهماننوازند و به آیینهای مذهبی و فرهنگی خود پایبندند.
لباسهای رنگارنگ محلی، برگزاری پرشور مراسم محرم و صفر، و ساخت صنایع دستی مانند گلیم، عروسک، صنایع چوبی و حصیربافی از جلوههای فرهنگی این روستا است.
اقتصاد ماسوله
اقتصاد این روستا بر پایه صنایعدستی، گردشگری و دامداری است.
مردان بیشتر به آهنگری، چموشدوزی (کفشدوزی سنتی) و چاقوسازی مشغولاند و زنان نیز در تولید شال و جوراب پشمی، گلیم، عروسکهای بافتنی و آشپزی برای گردشگران فعالیت دارند.
سوغات ماسوله
از معروفترین سوغات ماسوله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- گلیم و منسوجات پشمی
- صنایع چوبی و سفالی
- عروسکهای دستساز و چموشهای چرمی
- خوراکیهایی مانند رب انار، لواشک، میوه خشک، گلپر و سبزی محلی
دیدنیهای ماسوله
ماسوله مجموعهای از جاذبههای طبیعی، فرهنگی و تاریخی است. برخی از مهمترین دیدنیهای آن عبارتاند از:
- موزه مردمشناسی ماسوله: نمایشگر زندگی، ابزار و فرهنگ بومی مردم منطقه.
- بقعه عون بن علی: امامزادهای تاریخی متعلق به قرن دوم هجری.
- قله شاهمعلم (ماسولهداغی): دومین قله مرتفع گیلان با ارتفاع ۳۰۵۰ متر.
- آبشار کوشم، آبشار خرمبو، آبشار توریشوم و لارچشمه: آبشارهایی در دل جنگلهای سرسبز منطقه.
- پارک جنگلی ماسوله: با وسعتی بیش از ۲۴۰۰ هکتار، مکانی عالی برای طبیعتگردی و استراحت.
- بازار ماسوله: بازاری چندطبقه با حجرههایی پر از صنایع دستی و خوراکیهای محلی.
مسیر دسترسی به ماسوله
برای رسیدن به ماسوله، ابتدا باید به شهر فومن در استان گیلان بروید و از آنجا مسیر ۳۵ کیلومتری فومن–ماسوله را طی کنید. این مسیر جادهای کوهستانی و سرسبز دارد که خود یکی از زیباییهای سفر است.
در صورت نداشتن خودرو شخصی، از فومن و رشت تاکسیها و مینیبوسهای محلی به مقصد ماسوله در دسترس هستند. در هنگام ورود به روستا باید ورودیه شهری پرداخت شود.
نکات مهم برای سفر به ماسوله
دمای ماسوله معمولاً ۵ تا ۶ درجه خنکتر از شهرهای اطراف است؛ لباس گرم همراه داشته باشید.
پیش از سفر در فصول بارانی، وضعیت هوا و جاده را بررسی کنید و چتر یا بارانی به همراه داشته باشید.
در زمستان حتماً زنجیرچرخ همراه داشته باشید.
در تعطیلات رسمی و تابستان، جاده منتهی به ماسوله شلوغ میشود؛ سفر خود را در روزهای غیرپیک برنامهریزی کنید.