داماش گیلان جایی برای زندگی
روستای داماش در ارتفاعات عمارلو رودبار، یکی از زیباترین ییلاقهای گیلان و زیستگاه گل نادر سوسن چلچراغ است. طبیعت بکر، چشمههای معدنی، دریاچههای خلشکوه و ویستان، و جشنواره محلی سوسن چلچراغ از جاذبههای دیدنی این منطقهاند. گرچه بهترین زمان سفر به داماش، خرداد تا تیرماه است اما یکی از بهترین گزینهها برای مهاجرت معکوس محسوب میشود
داماش کجاست
روستای داماش یکی از مناطق دیدنی شهرستان رودبار در استان گیلان است که در دامنه رشتهکوههای البرز و در مسیر جاده رشت – تهران، میان شهرهای لوشان و منجیل واقع شده است. این روستا در دهستان جیرنده از بخش عمارلو قرار دارد و در ۴۸ کیلومتری جنوبشرقی رودبار و ۱۳۰ کیلومتری رشت جای گرفته است. مختصات جغرافیایی داماش برابر با ۴۹ درجه و ۴۸ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۴۴ دقیقه عرض شمالی است. از شمال به روستای صیقلده خورگام، از جنوب به مراتع روستاهای گزنهچاک و قوشهلانه، از شرق به اراضی جنگلی و از غرب به جنگل شینهچاک و مراتع لاباربن محدود میشود. فاصله تهران تا داماش حدود ۲۹۰ کیلومتر است و دسترسی به آن با خودروی شخصی حدود چهار ساعت و نیم زمان میبرد.
جغرافیا و طبیعت داماش گیلان
داماش در ارتفاع حدود ۱۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و از مرتفعترین روستاهای استان گیلان به شمار میرود. آبوهوای آن نسبت به سایر مناطق گیلان خشکتر است و پوشش گیاهی گستردهتری دارد. این روستا که امروزه سکونتگاهی دائمی است، در گذشته به عنوان ییلاق اهالی جیرنده مورد استفاده قرار میگرفت و مردم در ماههای گرم سال به آن کوچ میکردند.
داماش یعنی چه؟
نام «داماش» از ترکیب دو واژه «دا» و «ماش» در گویش کرمانجی گرفته شده و به معنای «به کسی ماش داده» است. این روستا که به «زمرد سبز گیلان» شهرت دارد، با چشمههای گوارا و طبیعت سرسبز خود شناخته میشود. میانگین دما و بارندگی سالانه داماش به ترتیب ۱۰ درجه سانتیگراد و ۴۵۰ میلیمتر است و اقلیمی نیمهمرطوب و معتدل دارد.
پوشش گیاهی و گونههای نادر
در این منطقه گونههای گیاهی متنوعی چون سوسن چلچراغ، اقطی، گزنه، بنفشه، سرخس، گل قاصد، شبدر وحشی و سرخ ولیک میرویند. سوسن چلچراغ، گونهای نادر از خانواده سوسنیان، تنها در داماش و منطقه لنکران جمهوری آذربایجان میروید و برای رشد به خاک نفوذپذیر و محیطی خشک و آفتابی نیاز دارد؛ شرایطی که در داماش به خوبی فراهم است.
فرهنگ، آداب و مشاغل مردم داماش
گویش مردم داماش دیلمی است و شغل اصلی آنان دامداری، پرورش طیور، باغداری و تولید صنایعدستی است. به دلیل موقعیت کوهستانی و شیب زیاد زمین، کشاورزی در این روستا محدود است. مردم هنوز هم در مراسم سنتی از لباسهای محلی استفاده میکنند. مردان لباسهایی شامل جلیقه، شلوار، کت و کفشهای سنتی موسوم به چموش میپوشند و زنان نیز با لباسهای رنگارنگ گیلانی در جشنها و بازارچهها حاضر میشوند.
قدمت پوشاک محلی در این منطقه به اشیای باستانی کشفشده در محوطه مارلیک رستمآباد بازمیگردد. صنایعدستی مانند گلیم و جورابهای دستباف و محصولات محلی از جمله گردو، فندق و لبنیات تازه از سوغاتهای معروف داماش هستند.
غذاهای محلی داماش
غذاهای محلی داماش تنوع بسیاری دارد؛ از جمله سیاهقاتق، قیمهپلو، انواع کباب (کوبیده، شیشلیک، برگ و چنجه)، ترشهتره، باقلاقاتق، نازخاتون و مرغترش که طعم بینظیری دارند و در خانههای روستایی یا جشنوارههای محلی سرو میشوند.
مسیرهای دسترسی به داماش
مسیر اول: جاده جیرنده
برای رسیدن به داماش میتوان از تهران بهسمت قزوین حرکت کرد و سپس با عبور از شهر لوشان وارد جاده فرعی جیرنده شد. این مسیر حدود ۸۲ کیلومتر طول دارد و از روستاهایی چون سنگرود، کرماک، بیوزرین، معدن زغالسنگ و پاکده عبور میکند. از جیرنده تا داماش حدود ۴۰ کیلومتر راه کوهستانی بدون تابلوهای راهنما وجود دارد، بنابراین بهتر است با راهنمای محلی سفر کنید.
مسیر دوم: جاده خورگام و برهسر
مسیر دوم از بزرگراه قزوین – رشت آغاز میشود. در ابتدای شهر رستمآباد باید وارد بخش خورگام شوید. جاده خورگام آسفالته اما پرپیچوخم است. با عبور از روستاهای سنرس، انارکول، چره، دشتویل، درهدشت، حشمتآباد، چلکاسر و چهارمحل به شهر برهسر میرسید که تنها شش کیلومتر تا داماش فاصله دارد. مسیر برهسر به داماش یکی از زیباترین جادههای کوهستانی گیلان است.
شرایط آبوهوا و بهترین زمان سفر
آبوهوای داماش در بهار و تابستان معتدل و خنک و در پاییز و زمستان سرد است. اغلب روزهای سال، مه و باران در منطقه دیده میشود. بهترین زمان سفر از اواسط خرداد تا اواسط تیرماه است؛ زمانی که گلهای سوسن چلچراغ میرویند و جشنواره محلی این گل برگزار میشود.
جاذبههای گردشگری داماش
۱. دشت سوسن چلچراغ
سوسن چلچراغ از گونههای نادر گیاهی متعلق به دوران چهارم زمینشناسی است و تنها در دو نقطه جهان (داماش و لنکران) رویش دارد. این گل در سال ۱۳۵۴ توسط یک گیاهشناس آلمانی در داماش شناسایی و در سال ۱۳۵۵ بهعنوان اثر طبیعی ملی ثبت شد. هر سال در خردادماه جشنوارهای محلی با لباسهای سنتی، موسیقی بومی و بازیهای محلی مانند چوببازی، کشتی گیلهمردی و طنابکشی برگزار میشود.
۲. طبیعت ییلاقی و چشماندازهای کوهستانی
داماش با ارتفاع ۱۹۰۰ متر از سطح دریا، یکی از مرتفعترین ییلاقهای گیلان است. چشمانداز گسترده آن به دشتها و کوههای اطراف و مه صبحگاهی، مناظری تماشایی خلق میکند.
۳. چشمههای آب معدنی داماش
در ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریا، چشمهای زلال از دل کوههای داماش میجوشد که حاوی املاح معدنی مانند پتاسیم، سدیم، منیزیم و کلسیم است. بخشی از آب این چشمه به روستا منتقل میشود و بخش دیگر در کارخانه آب معدنی داماش بستهبندی و به سراسر کشور ارسال میگردد.
۴. دریاچه ویستان (برهسر)
این دریاچه زیبا در دل جنگلهای خورگام و در فاصله ۵۵ کیلومتری رودبار قرار دارد. وسعت آن حدود چهار هکتار است و در اثر زلزله سال ۱۳۶۹ پدید آمده است. محیط آرام آن میان درختان راش، فضایی سحرانگیز برای عکاسی و گردش فراهم میکند.
۵. دریاچه خلشکوه
دریاچه خلشکوه در ارتفاع ۱۹۶۲ متری از سطح دریا، میان روستاهای کلیشم و خرمکوه قرار دارد. این دریاچه طبیعی با وسعتی نزدیک به ۱۵ کیلومتر و چشمه معروف «قلقل»، از جاذبههای طبیعی مهم منطقه به شمار میآید. ماهیگیری و شنا از تفریحات محبوب گردشگران در این دریاچه هستند.
زندگی در داماش
نه فقط شهرهای گیلان برای زندگی مناسبند که روستاهای آن نیز برای یک زندگی ارگانیک، توصیه میشود که داماش یکی از بهترین انتخابها خواهد بود.